Biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng dân sự

Một số vấn đề chung về biện pháp khẩn cấp tạm thời trong Tố tụng dân sự:

1. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của biện pháp khẩn cấp tạm thời trong Tố tụng dân sự:

1.1. Khái niệm:

Một số vụ án dân sự đang trong quá trình giải quyết tại Tòa án thì đương sự có nhu cầu cấp bách cần phải được đáp ứng ngay một khoản tiền nhất định như tiền cấp dưỡng, tiền lương, tiền công lao động, tiền bồi thường thiệt hại,…nếu không sức khỏe, cuộc sống sinh hoạt tối thiểu, thậm chí tính mạng của đương sự sẽ bị ảnh hưởng. Ở một số vụ án dân sự khác đang trong quá trình Tòa án giải quyết thì phát hiện chứng cứ dùng để giải quyết vụ việc dân sự có khả năng bị hủy hoại, cần phải được bảo vệ ngay, nếu không sẽ không có chứng cứ để giải quyết được, giải quyết đúng vụ việc dân sự. Còn có một số vụ án tranh chấp dân sự về tài sản đang trong quá trình giải quyết tại tòa án thì phát hiện bên đang giữ tài sản tranh chấp có hành vi tẩu tán hủy hoại tài sản tranh chấp, cần phải bảo toàn tài sản để bảo đảm việc thi hành án sau này…nên đòi hỏi tòa án tạm thời ra một quyết định giải quyết tình thế khẩn cấp để ngăn chặn thiệt hại xảy ra, ngăn chặn tẩu tán tài sản, ngăn chặn việc trốn tránh thi hành án dân sự. Bằng quyền lực đặc biệt do Nhà nước giao, trong tình thế khẩn cấp, tòa án sẽ tạm ra ngay một quyết định áp dụng biện pháp phù hợp theo quy định của pháp luật để giải quyết tình thế khẩn cấp. Biện pháp được tòa án quyết định áp dụng để giải quyết tình thế khẩn cấp được gọi là biện pháp khẩn cấp tạm thời. Như vậy:

Biện pháp khẩn cấp tạm thời là biện pháp do tòa án quyết định áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án dân sự nhằm giải quyết các nhu cầu cấp bách của đương sự, bảo toàn tình trạng tài sản, bảo vệ bằng chứng hoặc bảo đảm việc thi hành án.

1.2. Đặc điểm:

Trong tố tụng dân sự biện pháp khẩn cấp tạm thời có các đặc điểm sau:

– Biện pháp khẩn cấp tạm thời bao gồm các biện pháp cụ thể khác nhau.

Do mỗi tình thế khẩn cấp của mỗi vụ án dân sự đang được giải quyết tại tòa án là khác nhau nên cần được tòa án quyết định áp dụng một hoặc một số biện pháp khẩn cấp tạm thời khác nhau. Vì thế thực chất biện pháp khẩn cấp tạm thời trong Tố tụng dân sự bao gồm các biện pháp khẩn cấp tạm thời cụ thể, được quy đinh trong pháp luật Tố tụng dân sự.

Ví dụ: Trong vụ án ly hôn Biện pháp khẩn cấp tạm thời phù hợp cần được tòa án áp dụng là biện pháp buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡng. Còn trong vụ án tranh chấp về tài sản thì biện pháp khẩn cấp tạm thời phù hợp cần đực áp dụng là biện pháp kê biên hoặc biện pháp cấm chuyển dịch quyền đối với tài sản.

– Biện pháp khẩn cấp tạm thời có tính khẩn cấp

Biện pháp khẩn cấp tạm thời chỉ có tác dụng khi được tòa án kịp thời ra quyết định áp dụng và quyết định này được thi hành ngay sau khi được Tòa án đã quyết định áp dụng, nếu không quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Ví dụ: Trong quá trình Tòa án giải quyết vụ án đòi tiền vay của ông A đối với ông B, ông A phát hiện ông B có tiền trong tài khoản, số tiền đó đủ để trả mình nên ông A yêu cầu Tòa án áp dụng ngay biện pháp phong tỏa tài khoản, nếu tòa án không kịp thời phong tỏa tài khoản của ông B thì rất có thể ông B sẽ rút toàn bộ số tiền trong tài khoản để tẩu tán tiền, sau này dù theo bảo án của tòa án ông B phải trả tiền vay thì ông B cũng được xác định là không có điều kiện thi hành án.

– Biện pháp khẩn cấp tạm thời có tính tạm thời

Biện pháp khẩn cấp tạm thời chỉ là giải pháp trước mắt mà Tòa án quyết định áp dụng quyết định áp dụng Biện pháp khẩn cấp tạm thời không phải là quyết định cuối cùng về giải quyết nội dung vụ việc dân sự. Biện pháp khẩn cấp tạm thì được áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án dân sự để nhằm bảo vệ kịp thời quyền, lợi ích của một bên đương sự. Quyết định áp dụng Biện pháp khẩn cấp tạm thời sẽ hết hiệu lực, hủy bỏ khi Tòa án ra bản án, quyết định giải quyết về nội dung vụ án hoặc khi Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định áp dụng Biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Ví dụ: Trong vụ án tranh chấp nhà giữa ông A và ông B, tòa án quyết định áp dụng Biện pháp khẩn cấp tạm thời kê biên ngôi nhà đang tranh chấp hiện đang do ông B giữ. Sau đó, tòa án đã ra bản án với quyết định nhà đang tranh chấp đang thuộc sở hữu của ông A. Sau khi có bản án trên biện pháp khẩn cấp tạm thời kê biên đã áp dụng không cần tiếp tục được áp dụng nữa vì ông B không thể giao dịch để tẩu tán ngôi nhà đó khi đã có bản án của Tòa án công nhận quyền của ông A.

2. Ý nghĩa:

Áp dụng Biện pháp khẩn cấp tạm thời có ý nghĩa đăc biệt quan trọng để nâng cao hiệu quả thực tế của quá trình giải quyết vụ án dân sự và thi hành án dân sự. Cụ thể là:

– Biện pháp khẩn cấp tạm thời được áp dụng sẽ giải quyết được nhu cầu cấp bách của đương sự, kịp thì ngăn chặn được các hành vi tẩu tán tài sản, hủy hoại chứng cứ hoặc những hành vi vi phạm khác có thể xảy ra trong quá trình giải quyết vụ án dân sự.

Việc áp dụng Biện pháp khẩn cấp tạm thời còn bảo vệ kịp thời quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự.

– Biện pháp khẩn cấp tạm thời có ý nghĩa đảm bảo hiệu lực của bản án, quyết định của Tòa án, bảo đảm của việc thi hành án, quyết định của tòa án trên thực tế.